This page is hosted for free by cba.pl, if you are owner of this page, you can remove this message and gain access to many additional features by upgrading your hosting to PRO or VIP for just 5.83 PLN.
Do you want to support owner of this site? Click here and donate to his account some amount, he will be able to use it to pay for any of our services, including removing this ad.
Strony WWWSerwery VPSDomenyHostingDarmowy Hosting CBA.pl

ekoart


Idź do treści

Menu główne:


PORTUGALSKIE FADO

EKORESPONDENT

PORTUGALSKIE FADO

Jak pisać o zachwycie muzyką? Jeszcze tego nie wiem, ale podzielę się z Tobą moją fascynacją, zauroczeniem portugalskim bluesem, opowiem skąd się wywodzi i jak ja go odbieram, a Ty może usłyszysz tę muzykę, i poddasz się jej nastrojowi? I podzielisz mój zachwyt i też dasz się uwieść tej muzyce?
Fado, dosłownie znaczy los. W idealnej formie fado to niezwykle elegancka, melancholijna pieśń wykonywana przez śpiewaka przy akompaniamencie gitary hiszpańskiej i 12. strunowej gitary portugalskiej (viola de fado) Istotą fado jest bliżej nieokreślone uczucie,
saudade. Wyraz którego nie przetłumaczysz i nie oddasz wiernie jego znaczenia.
To tęsknota? Melancholia? Sentymentalna pieśń śpiewana z ogromną ekspresja przez solistę. A fadzistka/fadzista śpiewa o największych tajemnicach i pasjach życia – o miłości, zazdrości, śmierci, o zdradzie, o przeszłości, historii, o pięknych dziewczętach, o Bogu, losie i przeznaczeniu. O fatum.

Wszechobecna w słowach i muzyce fado jest nostalgia i tęsknota za czymś co jest nieosiągalne, niemożliwe do odzyskania. Pytasz i nie znajdujesz odpowiedzi…
Zapytasz, podobnie jak Portugalczycy, czy obcokrajowiec, nie znający języka może czerpać przyjemność ze słuchania fado, którego prawdziwa wartością, kwintesencją jest przecież poetycki tekst? Posłuchaj więc fragmentu i urzekających dźwięków gitary – posłuchaj tego, co mnie urzekło. Głównie przejmujący i poruszający dźwięk gitary….
Pochodzenie fado okryte jest tajemnicą. Mówi się, że wywodzi się z historii Portugalii, albo, że korzenie tej muzyki tkwią w Brazylii - kiedyś największej kolonii portugalskiej, a nawet niektórzy dopatrują się w niej arabskich elementów, lub wiążą ją
z wielkimi odkryciami, z czasem świetności Portugalii, gdy była morską potęgą. Mówi się, że była to ballada nożowników, że narodziła się a w Alfamie, robotniczej dzielnicy Lizbony. Że związana jest z historią żeglarstwa i mówi o tęsknocie tych, którzy wypływali w nieznane pozostawiając swoich najbliższych.
Dziś, fado jest mieszaniną portugalskiej ballady ludowej, latynoamerykańskich rytmów, żywiołowych rytmów muzyki afrykańskiej.



azulejos z ilustracją fado


kościół przy handlowej ulicy


widok na Lizbonę z zamkowego wzgórza


wąskie uliczki starej Lizbony


wąskie uliczki Lizbony


wnętrze dworca miejskiego w Lizbonie

W wyniku zakończonych wojen kolonialnych, do Portugalii - głównie do Lizbony - masowo zaczęli napływać uchodźcy z byłych kolonii portugalskich w Afryce - Angoli, Mozambiku, Zielonego Przylądka, Gwinei Bissau. Podobnie jak imigranci z Brazylii wzbogacili
i urozmaicili portugalskie fado. Z Zielonego Przylądka pochodzi Cesaria Evora i śpiewa w stylu zbliżonym do portugalskiego fado –
w stylu
morna .
Mamy lizbońskie fado (Alfama i Bairro Alto), wokaliza w wykonaniu kobiet albo mężczyzn i fado z Coimbry wykonywane wyłącznie przez mężczyzn, różniące się znacznie od lizbońskiego. Fado z Coimbry nawiązuje do tradycji akademickich tego miasta, jest śpiewane przez studentów i absolwentów miejscowego, słynnego uniwersytetu, opowiada o tradycjach i zwyczajach studenckich, mówi o mijaniu beztroskiego życia i o nostalgii za minionym. Słyszysz lekko chrypliwy, charakterystyczny dla fado męski głos. Najsłynniejszym gitarzystą z Combry był Carlos Paredes.
Jest tez fado w stylu „nowej piosenki”, która odegrała ważną rolę
w kształtowaniu demokratycznego państwa i wspierała tych, którzy doprowadzili do rewolucji goździków w 1974 roku, zakończonej obaleniem reżimu Salazara (absolwenta a później profesora na Uniwersytecie w Combrze). Ten rodzaj fado nie mówi o osobistych przeżyciach, lecz o istotnych problemach społecznych.
Niekwestionowaną królową fado, która rozsławiła ten rodzaj muzyki również poza granicami Portugalii była Amalia Rodrigues,
a jej następczynią okrzyknięto, piękną, młodą Marizę, która śpiewa od 5 roku życia. Pochodzi z Mozambiku, a jej rodzice prowadzą w Lizbonie klub fado. Charyzmatyczna osobowość. Była w Polsce podczas przeglądu piosenki aktorskiej w 2001 roku.
W Lizbonie znajdują się tysiące klubów fado, gdzie codziennie soliści a nawet zespoły śpiewają melancholijne i sentymentalne, czasem radosne ballady.

Fado się nie tańczy, fado się słucha.

Mój przyjaciel mówi, że fado to piękna muzyka…sprzyja refleksji
i zadumie, ale… trochę zbyt melancholijna i monotonna. Czy też tak uważasz? Mnie nastraja pozytywnie i przywołuje wspomnienie beztroskiego i podobnego w klimacie do fado lata 2009, i wakacji wczesną jesienią w Portugalii, nad oceanem - zagadkowym, bezkresnym, z lazurowo-biało-błękitną wysoką falą, w miejscu, gdzie kończy się Europa i gdzie też zaczyna się inny świat. I też jak w fado tęsknię za czasem minionym i wspominam dźwięki gitary



widok na wzgórze z Zamkiem św. Jerzego


Ciekawostki


1. Życie nocne wraz z klubami fado koncentruje się w Górnym Mieście w Lizbonie Bairro Alto oraz w Alfamie.
2. Wizytówką Portugalii są
azulejos (czyt azuleżusz) czyli kolorowe płytki ceramiczne wytwarzane tam „od początku świata” i które spotykasz na każdym kroku bowiem od 500 lat zdobią kościoły, wnętrza, całe fasady domów, sklepy, pomniki i stacje metra, przedstawiając historię, są wszechobecne. Również przedstawiają historię fado.
3. Lizbona położona jest na 7 wzgórzach a w Portugalii zamieszkuje 10 milionów mieszkańców, z czego w stolicy mieszka milion.
4. W 1755 miało miejsce ogromne trzęsienie ziemi w wyniku którego legła w gruzach większość zabytkowych budowli starego miasta Lizbony, spłonęło wiele zabytków i zginęło ponad 90 tys. osób ( niektóre źródła mówią o 40 tys.).
5. W ciągu następnej dekady odbudowano całe miasto wg planu markiza de Pombal, który tuż po ustąpieniu pożarów nakazał „pogrzebać zmarłych i nakarmić żyjących".
6. Markiz de Pombal uważany jest za jednego z prekursorów sejsmologii, bowiem po tym tragicznym trzęsieniu ziemi osiągającym 8,2
w skali Richtera przeprowadził badania i zbierał informacje o zjawiskach towarzyszących przed i w czasie trzęsienia, i następującego po nim tsunami.
7. Od 1986 roku, tj. kiedy Portugalia przystąpiła do Unii Europejskiej nastąpił przyspieszony rozwój gospodarczy kraju.
8. W 1994 Lizbona był
Kulturalna Stolicą Europy a w 1998 odbyło się w stolicy Portugalii Expo 1998, zaś w 2004 roku Mistrzostwa Europy
w piłce nożnej.
9. Wszędzie tu i wokół wzorowa czystość. Zastanawiam się, jak można w miejscu odwiedzanym przez tysiące turystów utrzymać czystość? Dotąd nie widziałam bardziej zadbanego miejsca.


Barbara Kubiak-Sobczak
Grudzień 2009




HOME PAGE | WYDARZENIA 2014 | WYDARZENIA 2012/2013 | INFORMACJE I EKOLOGIA | POSTAWY TWÓRCZE | EKORESPONDENT | KONTAKT | ARCHIWUM 2010/2011 | ARCHIWUM 2008/2009 | Mapa witryny


Powrót do treści | Wróć do menu głównego